Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026 κάπου 24.000 δρομείς (αν κρίνουμε από πέρσι) θα σταθούν στην αφετηρία του Μαραθώνα για να τρέξουν 42.195 μέτρα μέχρι το Παναθηναϊκό Στάδιο. Ο 43ος Μαραθώνιος Αθήνας. Ο Αυθεντικός δεν είναι γρήγορος μαραθώνιος. Είναι ο αυθεντικός. Δύο πολύ διαφορετικά πράγματα, και αν καταλάβεις τη διαφορά έχεις ήδη την καλύτερη συμβουλή αυτού του άρθρου.
Τα πρακτικά (ώρες εκκίνησης, λεωφορεία, σάκοι, σταθμοί, χρονικά όρια) θα τα βρεις όλα στη σελίδα του αγώνα. Εδώ μιλάμε για όλα τα άλλα: τι κάνει πραγματικά η διαδρομή στα πόδια σου, από πού ξεκινάει η ιστορία και τι κάνεις το υπόλοιπο Σαββατοκύριακο.
Η διαδρομή σε έναν αριθμό: 250 μέτρα
Η εκκίνηση στον Μαραθώνα είναι πρακτικά στο επίπεδο της θάλασσας. Τα πρώτα 10 χιλιόμετρα είναι επίπεδα ή ελαφρώς κατηφορικά, μέσα από τη Νέα Μάκρη και γύρω από τον Τύμβο. Μετά ο δρόμος αρχίζει να ανεβαίνει και ουσιαστικά δεν σταματάει μέχρι το 31ο χιλιόμετρο, στον κόμβο του Σταυρού, περίπου 250 μέτρα πιο ψηλά. Από εκεί και πέρα τα τελευταία 11 χιλιόμετρα μέχρι το Παναθηναϊκό Στάδιο είναι κυρίως κατηφόρα.
Είκοσι χιλιόμετρα ανηφόρα δεν ακούγονται τρομερά όταν τα διαβάζεις σε μια οθόνη. Στο 28ο χιλιόμετρο στην Παλλήνη η κουβέντα αλλάζει εντελώς.
Για να το δεις με νούμερα: το ρεκόρ διαδρομής είναι 2:10:34 (Edwin Kiprop Kiptoo, 2023). Στους μεγάλους επίπεδους μαραθωνίους, όπως το Βερολίνο, οι νικητές τερματίζουν συχνά κάτω από 2:05. Οι elite χάνουν λεπτά εδώ. Θα χάσεις κι εσύ, και δεν πειράζει καθόλου.
Πώς το τρέχεις λοιπόν;
Ξέχνα το ατομικό ρεκόρ
Σοβαρά. Αν ήρθες για ατομικό ρεκόρ, η Αθήνα μάλλον θα σε απογοητεύσει. Αν ήρθες για να τρέξεις από τον Μαραθώνα μέχρι το στάδιο των Ολυμπιακών του 1896, δεν θα σε απογοητεύσει ποτέ. Βάλε έναν στόχο που ταιριάζει στη διαδρομή ή απλά στόχευσε να τερματίσεις νιώθοντας καλά. Ο εαυτός σου στο 35ο χιλιόμετρο θα σε ευχαριστεί.
Τα πρώτα 10 χιλιόμετρα είναι παγίδα
Επίπεδα, ελαφρώς κατηφορικά, ξεκούραστα πόδια, χιλιάδες κόσμος γύρω σου και η αδρεναλίνη της εκκίνησης. Όλα σού λένε να πας πιο γρήγορα. Μην το κάνεις. Τρέξε τα πρώτα χιλιόμετρα λίγο πιο αργά από ό,τι σου βγαίνει, γιατί ο λογαριασμός για κάθε δευτερόλεπτο που κερδίζεις εκεί έρχεται με τόκο ανάμεσα στο 20ό και το 31ο.
Στην ανηφόρα τρέχεις με την αίσθηση, όχι με το ρολόι
Το ρολόι θα σου πει ότι ο ρυθμός σου πέφτει. Έχει δίκιο, και δεν έχει καμία σημασία. Κράτα σταθερή την προσπάθεια και άφησε την ταχύτητα να πέσει. Και αν περπατήσεις σε κάποια απότομα σημεία, δεν είναι έγκλημα (το κάνει ο μισός κόσμος, και κάποιοι από αυτούς τερματίζουν πριν από όσους αρνήθηκαν να το κάνουν).
Η κατηφόρα δεν είναι δώρο
Μετά τον Σταυρό ο δρόμος κατεβαίνει προς την Αγία Παρασκευή και συνεχίζει στη Μεσογείων. Μοιάζει με ανταμοιβή. Είναι όμως και το σημείο όπου τα κουρασμένα τετρακέφαλα τα παρατάνε, γιατί η κατηφόρα πάνω σε πόδια που ανέβαιναν 20 χιλιόμετρα πονάει με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Αν κράτησες δυνάμεις στην ανηφόρα, εδώ τις χρησιμοποιείς. Αν δεν κράτησες, εδώ θα το καταλάβεις.
Η σταθερότητα κερδίζει τον ηρωισμό κάθε φορά, και σε αυτή τη διαδρομή η σταθερότητα ξεκινάει από το πρώτο χιλιόμετρο.
Δες τι ώρα ξεκινάει το block σου
Το πρώτο block φεύγει στις 08:30, αλλά τα τελευταία ξεκινούν μετά τις 10:00. Η μέση θερμοκρασία στην Αθήνα τον Νοέμβριο είναι 9 με 17°C, όμως μια ηλιόλουστη μέρα του Νοέμβρη μπορεί άνετα να ξεπεράσει τους 20. Αν είσαι σε κάποιο από τα τελευταία blocks, θα είσαι στην ανηφόρα γύρω στο μεσημέρι. Σχεδίασε τα υγρά και τα ρούχα σου για αυτό, όχι για τον καιρό των 8 το πρωί.
Από πού ξεκινάει η ιστορία (και γιατί οι ιστορικοί ακόμα διαφωνούν)
Η εκδοχή που ξέρουμε όλοι: το 490 π.Χ. οι Αθηναίοι νικούν τους Πέρσες στον Μαραθώνα, ένας αγγελιοφόρος τρέχει μέχρι την Αθήνα, αναγγέλλει τη νίκη και πέφτει νεκρός.
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο Ηρόδοτος, η βασική πηγή για τη μάχη, δεν αναφέρει πουθενά αυτή τη διαδρομή. Γεννήθηκε μόλις πέντε χρόνια μετά τη μάχη και την περιγράφει με πολλές λεπτομέρειες. Ο δρομέας που αναφέρει είναι ο Φειδιππίδης, που έτρεξε από την Αθήνα στη Σπάρτη (περίπου 240 χιλιόμετρα) σε δύο μέρες για να ζητήσει βοήθεια πριν τη μάχη. Αυτή τη διαδρομή αναβιώνει το Σπάρταθλον κάθε Σεπτέμβρη (γιατί προφανώς τα 42 χιλιόμετρα δεν έφταναν σε κάποιους).
Η διαδρομή προς την Αθήνα εμφανίζεται σε μεταγενέστερους συγγραφείς, που δεν συμφωνούν ούτε στο όνομα. Ο Ηρακλείδης ο Ποντικός, περίπου 150 χρόνια αργότερα, γράφει για τον Θέρσιππο. Άλλοι λένε ότι ήταν ο Ευκλής. Ο Λουκιανός, 600 περίπου χρόνια μετά τη μάχη, μας δίνει τον Φιλιππίδη. Υπάρχει και η λαϊκή παράδοση: οι γυναίκες ενός χωριού φώναξαν στον εξαντλημένο δρομέα "Σταμάτα!" και έτσι πήρε το όνομά της η Σταμάτα, ενώ λίγο πιο κάτω κόντεψε να ξεψυχήσει, γι' αυτό λέγεται Ψυχικό. Ιστορικά σωστό; Σχεδόν σίγουρα όχι. Καλύτερο από τις περισσότερες ετυμολογίες που μάθαμε στο σχολείο; Σίγουρα.
Ο ΣΕΓΑΣ, που διοργανώνει τον αγώνα, έχει μια απλή απάντηση σε όλη αυτή τη συζήτηση: αφού υπήρξε νίκη, υπήρξε και αγγελιοφόρος. Δύσκολο να διαφωνήσεις.
1896 και 2004
Η ιδέα να γίνει ο θρύλος αγώνας ήρθε από τον Μισέλ Μπρεάλ, Γάλλο καθηγητή και φίλο του Πιερ ντε Κουμπερτέν, για τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες το 1896. Νικητής ο Σπύρος Λούης, νερουλάς από το Μαρούσι, με 2:58:50 σε διαδρομή περίπου 40 χιλιομέτρων. Μπήκε στο Παναθηναϊκό με τον κόσμο να έχει τρελαθεί και από τότε είναι εθνικός ήρωας. Η απόσταση των 42.195 μέτρων ήρθε αργότερα, μετά τους Ολυμπιακούς του Λονδίνου το 1908.
Το 2004 οι Ολυμπιακοί μαραθώνιοι γύρισαν στην ίδια διαδρομή. Νικητές ο Στεφάνο Μπαλντίνι και η Μιζούκι Νογκούτσι, αλλά η στιγμή που θυμούνται όλοι είναι ο Βαντερλέι ντε Λίμα. Ήταν πρώτος στον αγώνα των ανδρών όταν ένας θεατής τον άρπαξε και τον έβγαλε από τον δρόμο γύρω στο 36ο χιλιόμετρο. Σηκώθηκε, τερμάτισε τρίτος και μπήκε στο στάδιο χαμογελώντας. Αργότερα του απονεμήθηκε το μετάλλιο Πιερ ντε Κουμπερτέν για το ήθος του.
Ο αγώνας που τρέχεις σήμερα ξεκίνησε ως ετήσια ανοιχτή διοργάνωση το 1972 και από το 1983 τον διοργανώνει κάθε χρόνο ο ΣΕΓΑΣ. Από μερικές εκατοντάδες δρομείς έφτασε το 2025 τους περίπου 76.000 σε όλους τους αγώνες του Σαββατοκύριακου.
Το Σαββατοκύριακο δεν είναι μόνο η Κυριακή
Αν έρχεσαι από το εξωτερικό ή από οπουδήποτε εκτός Αττικής, μην το κάνεις "φτάνω Σάββατο βράδυ, τρέχω, φεύγω".
Σάββατο στον Μαραθώνα
Η Τελετή Έναρξης στον Τύμβο του Μαραθώνα ξεκινά στις 12:30 και η Φλόγα ανάβει στην ιστορική αφετηρία γύρω στις 13:50. Η είσοδος είναι δωρεάν. Αφού είσαι εκεί, το μικρό Μουσείο Μαραθωνίου Δρόμου στην πόλη του Μαραθώνα είναι αφιερωμένο στην ιστορία του αγώνα. Σύμφωνα με τους οδηγούς είναι ανοιχτό Τρίτη με Παρασκευή 09:00 με 15:00 και Σαββατοκύριακο 10:00 με 14:00, αλλά τσέκαρε το marathonrun.gr πριν πας, γιατί δεν κατάφερα να το επιβεβαιώσω από το ίδιο το μουσείο.
Απλά μην το κάνεις 15χιλιομετρη βόλτα αξιοθέατων την παραμονή του μαραθωνίου (ξέρεις ποιος είσαι).
Σάββατο απόγευμα στην Αθήνα
Ο Αγώνας Παιδιών στις 16:00, τα 5 χιλιόμετρα στις 17:00 και το Universities Night Run στις 20:00 κάνουν το κέντρο της Αθήνας ένα μεγάλο πάρτι τρεξίματος. Αν η παρέα σου δεν τρέχει την Κυριακή, αυτή είναι η καλύτερη ευκαιρία να καταλάβει περί τίνος πρόκειται. Η είσοδος στο στάδιο είναι δωρεάν.
Πάρε τον αριθμό σου νωρίς
Η EXPO στο Φάληρο ανοίγει την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου. Αν μένεις στην Αθήνα, μην το αφήσεις για το Σάββατο. Την ίδια ιδέα είχαν και όλοι οι υπόλοιποι.
Για όσους βλέπουν από την άκρη
Τρέχει φίλος ή κάποιος από την οικογένεια; Μερικές ιδέες για να τον δεις πάνω από μία φορά:
- Χολαργός ή Εθνική Άμυνα στη Μεσογείων (περίπου 34ο με 36ο χιλιόμετρο). Και οι δύο σταθμοί του μετρό είναι πάνω στη διαδρομή. Οι δρομείς μόλις έχουν βγάλει την ανηφόρα και χρειάζονται τη φασαρία σας περισσότερο από οπουδήποτε αλλού.
- Βασιλίσσης Σοφίας στο Μέγαρο Μουσικής (περίπου 39ο με 40ό χιλιόμετρο). Ο σταθμός Μέγαρο Μουσικής είναι ακριβώς εκεί και από εκεί είναι μια μικρή βόλτα μέχρι το στάδιο.
- Το Παναθηναϊκό Στάδιο. Δωρεάν είσοδος. Οι πρώτοι αναμένονται γύρω στις 10:40, αλλά το πραγματικό θέαμα είναι οι χιλιάδες απλοί άνθρωποι που τερματίζουν τις επόμενες ώρες.
Ένα καλό πλάνο είναι να δεις τους δρομείς στη Μεσογείων, να πάρεις τη γραμμή 3 προς Σύνταγμα και να περπατήσεις μέχρι το στάδιο για τον τερματισμό. Το κέντρο της Αθήνας είναι κλειστό για τα αυτοκίνητα όλη την Κυριακή, οπότε ούτε να το σκεφτείς να πας με το αμάξι (σοβαρά το λέω). Ζωντανά αποτελέσματα θα βρεις στο επίσημο site και η ΕΡΤ δείχνει τον αγώνα ζωντανά αν προτιμάς τον καναπέ.
Μετά τον τερματισμό
Συνέχισε να περπατάς, πάρε τον σάκο σου στο Ζάππειο, βάλε στεγνά ρούχα και φάε κάτι αλμυρό. Και την επόμενη μέρα, Ακρόπολη. Πανέμορφη ιδέα στη θεωρία. Στην πράξη, τα μαρμάρινα σκαλιά στην κατάβαση θα σου θυμίσουν κάθε μέτρο της ανηφόρας του Σταυρού.
Δεν τρέχεις φέτος; Οι εγγραφές έκλεισαν στις 25 Σεπτεμβρίου και όλα τα επίπεδα είχαν εξαντληθεί, οπότε για το 2027 παρακολούθησε το ημερολόγιο αγώνων μας και γράψου νωρίς. Το φθηνότερο επίπεδο φεύγει γρήγορα. Μέχρι τότε, ο οδηγός μας για τους αγώνες δρόμου στην Αθήνα έχει αρκετούς αγώνες για προετοιμασία.
Καλό δρόμο, τα λέμε στο στάδιο.
Πηγές:
